Dottie Titus: Het verschil tussen gevoelens en emotionele reacties

Theorie:

Hoewel beide vaak onder de noemer ‘gevoelens en emoties’ worden geplaatst, is een emotionele reactie iets heel anders dan een gevoel. Een gevoel is een stromend iets, een natuurlijke zielsbeweging die van moment tot moment verandert. Als iemand iets zegt of doet, kun je je gekwetst voelen. Dat duurt niet lang, tenzij je een emotionele reactie hebt. Dit verschil is heel belangrijk omdat je onder emotionele reacties lijdt en ze je veel zelfkennis kunnen verschaffen.

Een emotionele reactie doet zich voor als je een opkomend gevoel verandert, gewoonlijk door het gevoel te onderdrukken of het tegenovergestelde: door te overdrijven. Als iemand je kwetst kun je het onderdrukken door te zeggen of te denken dat je helemaal niet gekwetst bent: “Er is niks aan de hand, dit doet me niks.” Zo druk je het gevoel diep weg waar het ongemerkt verder woekert. Of je overdrijft een gevoel waarmee je het veel meer kracht geeft dan het verdient: “Zo ben ik nog nooit behandeld, wat denkt ie wel niet?” Een gevoel van kwetsing kan dan makkelijk uitgroeien tot boosheid of woede en laat zo langer zijn sporen na dan nodig.

Emotionele reacties gaan niet makkelijk weg. Ze blijven hangen in je onbewuste en komen herhaaldelijk aan de oppervlakte als je je herinnert wat er gebeurde. Een emotionele reactie komt vast te zitten in je terwijl een gevoel stroomt en verandert. Zolang je je gevoelens voelt zonder te proberen ze te veranderen, bewegen en veranderen ze vanzelf.

feelings-emotions

Hoe weet je of het gaat om een gevoel of om een emotionele reactie? Hier volgt de top negen van aanwijzingen voor een emotionele reactie:

– spanning;

– woede;

– verwijten;

– kwaadspreken of kwaaddenken;

– van anderen willen dat ze partij kiezen, medestanders zoeken;

– terugkerende gedachten en herinneringen;

– oordelen;

– de drang om te kwetsen;

– reacties die in geen enkele verhouding staan tot de aanleiding.

Emotionele reacties zijn goudmijnen voor zelfkennis en zelfontwikkeling. De Gids zegt dat een emotionele reactie nooit over de huidige situatie gaat. Nooit! Het gaat altijd om een pijn uit het verleden die door de gebeurtenis opnieuw geraakt wordt. Zo kun je wanneer je een emotionele reactie hebt, graven naar materiaal voor je groei. Een emotionele reactie bevat enorme hoeveelheden informatie (naast energie) die je nodig hebt om de huidige reactie te begrijpen, de oorsprong ervan in het verleden te ontdekken en de oude pijn los te laten.

Je reageert emotioneel doordat je herinnerd wordt aan een pijnlijke situatie uit het verleden. Er wordt gekrabd aan niet-genezen wonden waardoor de wond zich opent en je de pijn opnieuw voelt.

Zodra je eenmaal het verband vindt tussen de huidige reactie en de oude wond, is het relatief makkelijk je los te maken van het huidige conflict omdat je weet dat dát niet de oorzaak is van je gevoelens.

Hoe vind je dat verband?

Praktijk [en een essentieel onderdeel van het dagelijkse psychologische padwerk dat je kunt doen]:

[Als je geen ervaring hebt met psychotherapie of emotioneel-spirituele therapie is het verstandig om voorzichtig zijn met deze methode aangezien ze sterke emoties kunnen veroorzaken en je kunnen terugbrengen naar pijnlijke jeugdherinneringen. In dat geval is het wellicht beter deze methode niet te gebruiken of een helper te zoeken.

Probeer het onderstaande zo ontspannen en ‘licht’ mogelijk te doen. Leg je zelf geen druk van ‘moeten’ op.]:

1. Richt je op het gevoel van de emotionele reactie en merk hoe intens het is. Respecteer dat.

2. Begin je te verplaatsen in je ‘observerende zelf’, dat deel van jezelf dat het gevoel als het ware van buitenaf kan bekijken. Ik gebruik woorden als: “Kijk eens hoe ik me hierover voel, dat is een sterk gevoel.” Gebruik de woorden die voor jou kloppen. Op het moment dat je naar het gevoel kijkt, identificeer je je er niet meer mee. Dan kun je ermee beginnen te werken.

3. Wees nieuwsgierig naar de oorsprong van dit gevoel. Observeer het gevoel en vraag je af waar het vandaan komt. Komt het je bekend voor? Waar in je lichaam voel je het?

4. Maak je nu los van de huidige situatie. Laat jezelf terugreizen in je verleden.

5. Vraag jezelf wanneer je je eerder zo voelde. Het is belangrijk om de huidige aanleiding van het gevoel te vergeten, alleen hoe het voelt is belangrijk. Begin je te herinneren wanneer je je zo voelde.

6. Misschien herinner je je gelijk de eerste keer dat je dit voelde, blijf anders teruggaan in je herinnering naar steeds vroegere momenten dat je dit voelde. Wat gebeurde er toen? Blijf bij het gevoel terwijl je de omstandigheden terughaalt die je dit gevoel gaven. Wie deed je pijn of kwetste je? Wat deden ze? Wat deed jij?

7. Als je een wond uit je jeugd hebt gevonden, kun je nu beginnen met het helingsproces.

8. Ten eerste, blijf gewoon bij het gevoel. Als er tranen of woede komen, mooi. Dit zijn de gevoelens die je als kind niet kon verdragen, daarom leven ze nog steeds onderhuids voort in je. Laat jezelf toe ze nu volledig te voelen.

9. Leef mee met het kind dat je was toen dit gebeurde. Ik gebruik woorden als: “Zo voelde ik me toen. Wat verdrietig (of beangstigend of pijnlijk)”. Gebruik de woorden die voor jou kloppen.

10. Maak geen haast met dit proces. Als je bereid bent bij de pijn te blijven en medeleven voor het kind te hebben dat je toen was, zul je merken dat de gevoelens beginnen te veranderen. Dat innerlijke kind heeft vele jaren gewacht tot iemand zijn of haar pijn erkende en de gevoelens bevestigde. Naar gelang je dit doet kan de pijn helen.

11. Blijf bij het gevoel zolang het voor jou goed voelt. Maak de gevoelens niet kleiner dan ze zijn, maar overdrijf ze ook niet. Laat ze eenvoudigweg stromen. (Ik verwijs naar dit proces als “het draineren en droogleggen van het moeras” omdat je letterlijk een diepe bron van gevoelens aanboort en drooglegt). Heel soms kun je in één keer al deze gevoelens vrijmaken, maar over het algemeen

zul je vooruitgang boeken, je opgelucht voelen en dan enkele maanden (of dagen of weken of jaren) ontdekken dat je weer emotioneel reageert op een voorval. Dat is normaal. Begin het proces opnieuw. Uiteindelijk zul je het moeras droogleggen en niet makkelijk meer geprikkeld worden om emotioneel te reageren. En misschien wel helemaal niet.

12. Als je klaar bent, neem dan een moment om het hele proces door te nemen: probeer te begrijpen dat de persoon die jou prikkelde niet de oorzaak was van deze pijn. Het was een pijn die je al deze jaren in jezelf meedroeg. De andere persoon herinnerde je er gewoon aan dat de pijn daar nog zat. Door dit te doen was die persoon een geschenk voor je, een leraar. Laat de verwijten los die je nog steeds hebt omdat de persoon die gevoelens naar boven bracht.

13. Haal diep adem wat een zuiverend effect heeft en voel je dankbaar voor het werk dat je zojuist hebt gedaan.

14. Als je een dagboek bijhoudt of af en toe notities maakt, wil je misschien over deze ervaring schrijven.

15. Als je oneerlijk bent geweest tegen de persoon op wie je reageerde, wil je misschien met hem of haar praten en misschien je excuses aanbieden als je vindt dat dat nodig is.

16. Ga door met je leven!

 

Dottie Titus is Padwerkhelper in Minnesota in de Verenigde Staten, initiator van en helper in de online Pathwork Circle, en bestuurslid van de Pathwork Helpers Association of North America. Haar website is http://www.pathworkmn.org, waar je ook een link vindt naar de Pathwork Circle waar je lid van kunt worden. Ik heb veel van haar geleerd in de Pathwork Circle en tijdens telefonische sessies. De eerste drie van de onderstaande artikelen zijn afkomstig uit stukken die ze schreef in de Pathwork Circle. Met toestemming van Dottie Titus vertaald en gepubliceerd.